Het timpaan met het laatste oordeel
Kathedraal van Autun, ca. 1130-1135
Gislebertus: Het timpaan met het laatste
oordeel in de Kathedraal van Autun
Het laatste oordeel op dit timpaan is zeer expressief weergegeven.
De uitgerektheid van de figuren draagt daaraan bij. Het
maakt de figuren onstoffelijk en vergroot hun reikwijdte.
Goed en kwaad zijn duidelijk tegen elkaar afgezet. Dit is
goed te zien op de onderstaande foto, waarop een detaille
met het wegen der zielen is afgebeeld. Aan de rechterkant
staan angstaanjagende duivels. Ze staan in schril contrast
tot de serene engel, Michäel, aan de linkerkant. De
duivels hebben overwegend menselijke kenmerken, aangevuld
met dierlijk, zoals bv. klauwen en staarten. Hun expressieve
verschijningsvorm is o.a. te danken aan de grote muilen
en het lijnenspel. De duivels zijn met scherpe en hoekige
lijnen weergegeven terwijl de heiligen met zachte en golvende
lijnen zijn afgebeeld.
Het timpaan met het laatste oordeel;
detail met het wegen der zielen
In het midden troont Christus in een mandorla,
omringd door engelen. Onderaan, op de latei, rijzen de doden
op uit hun graven. Midden in deze langwerpige zone staat
een engel de verlosten (linkerzijde) en de verdoemden (rechts)
te scheiden. Op het onderstaande detaille zijn de verdoemden
te zien. De Man met de geldbundel is een vrek en de vrouw
die door slangen in haar borsten wordt gebeten heeft overspel
gepleegd. Onder de verlosten staan o.a. pelgrims. Één
is naar Jeruzalem geweest ( te herkennen aan het kruis)
en een ander naar Santiago de Compostela (St. Jacobsschelp).
Enkele verdoemden worden al bejaagd door slangen en één
door reusachtige klauwen.
Het timpaan met het laatste oordeel,
detail van de latei met de weergave van verdoemden
Uiterst rechts, in het timpaan, is de muil van de hel afgebeeld.
Een duivel staat op het punt enkele ontredderde mensen naar
binnen te trekken, terwijl een ander klaarstaat om een verdoemde
in de bovenste muil te gooien. Het hemelse Jeruzalem bevindt
zich uiterst links. Het hemelse rijk is door bogen, die
architectuur verbeelden, uitgebeeld. Onder deze bogen bevinden
zich de uitverkorenen. Een engel helpt een dode het hemelse
rijk te betreden. Tussen het hemelse Jeruzalem en Christus
zijn de acht apostelen weergegeven. De persoon die met zijn
rug naar de apostelen is gekeerd is Petrus.Hij bewaakt de
poort naar het hemelse rijk. Hij is te herkennen aan de
sleutel die hij over zijn schouder draagt. Boven Petrus
en de apostelen troont Maria.
1689 Het timpaan met het laatste oordeel; detail met de
weergave van het hemelse Jeruzalem.
Onder Christus zijn voeten staat; Gislebertus hoc fecit
(vervaardigd door Gislebertus). Het zegt iets over de status
van de kunstenaar dat het werk op zo’n dominante plaats
is gesigneerd.
|