De renaissance in het noorden

Toen in Italië de renaissance zegevierde was men ten noorden van de Alpen nog altijd verknocht aan de gotiek. Zeer langzaam won de renaissance terrein. Aanvankelijk waren het vooral renaissancistische versieringselementen die hun intrede deden in gotische gebouwen. Geleidelijk aan ontstond er een wezenlijkere versmelting van de gotische traditie met de renaissancistische architectuur. Met name wereldse autoriteiten maakten gebruik van deze stijl. De Franse vorsten laten meerdere paleizen bouwen en verbouwen die een schoolvoorbeeld zijn geworden van de renaissance architectuur in het noorden (Chambord).

Iets na 1450 bereikten de eerste Italiaanse renaissance invloeden Frankrijk. Aan het hof van Karel VII was er al sprake van Italiaanse invloed op de kunsten. De invloed van de Italiaanse renaissance-stijl in de Val de Loire neemt toe in de laatste jaren van de vijftiende eeuw. Frans I laat ook architecten en beeldende kunstenaars uit Italië overkomen naar het Franse hof (bijvoorbeeld Da Vinci en Domenico da Cortona).
In de Nederlanden had het ontwerp van Cornelis Floris de Vriendt voor het stadhuis van Antwerpen grote invloed (1561-1565). De invloed van dit ontwerp, waarin renaissancistische en gotische invloeden versmolten zijn, reikte zelfs tot ver buiten de grens.