Brunelleschi, Filippo (1377-1446) 

Door verschillende omstandigheden slaagde Filippo Brunelleschi erin zich los te maken van de lokale bouwtraditie. Hij had het vak niet bij een bouwmeester geleerd, maar was bij een goudsmid in de leer gegaan. Hij behoorde dus niet tot het gilde van de steenhouwers, maar tot het gilde van de zijdewevers, dat zich bij het gilde van de goudsmeden had aangesloten. De uitnodiging die Brunelleschi kreeg om deel te nemen aan de prijsvraag voor het ambitieuze project voor de Koepel van de Santa Maria del Fiore, heeft hij te danken aan zijn faam als ambachtsman, niet aan zijn positie als architect. Aangespoord door de uitdaging de opdracht in de wacht te slepen, zei Brunelleschi de traditionele manieren van houwen vaarwel en ontwierp een techniek waarmee hij een gewelf van nooit eerder vertoonde omvang kon bouwen. Hij verzekerde zich eerst van de medewerking van twee van de meest vernieuwende beeldhouwers uit zijn tijd, Donatello en Nanni di Banco. Dat deed hij niet omdat hij hen nodig had voor zijn bouwkundige ontwerp, maar omdat hij samen met hen een overtuigend model van de geplande koepel wilde bouwen. Hun model was inderdaad zo nieuw en zo overweldigend dat Brunelleschi de opdracht al kreeg nog voor het model af was. Hij genoot de voorkeur boven zijn mededingers omdat hij de enige was die beweerde het project te kunnen voltooien zonder het gebruikelijke formeel (houtwerk of andere constructie waarop een boog of gewelf gebouwd wordt). De mededingers hadden hun modellen waarheidsgetrouw voorzien van formelen op schaal, die de koepel stutten van de vloer tot in de punt - maar Brunelleschi had een zelfdragende constructie ontwikkeld.[15] 

Het eerste werk van Brunelleschi dat uiting gaf aan een mengeling van traditionele en nieuwe elementen, werd in 1436 lovend vermeld, maar het ging daarbij noch om de koepel noch om de lichtbeuk. Het betrof het Ospedale degli Innocenti, het vondelingenhuis waaraan Brunelleschi in 1419 was begonnen. Dit was het jaar na het begin van de samenwerking met Donatello en Nanni di Banco aan het definitieve model van de koepel. Beide bouwwerken samen waren een vertaling van de klassieke leer van volmaaktheid van de circel. [15]

Brunelleschi was de eerste Renaissance-kunstenaar die zich aantoonbaar een precies beeld van de principes van het kijken eigen maakte.Hij deed dat op een manier die elke filosoof, behalve een puur empirisch denker, zou hebben afgewezen. Hij deed dat niet met behulp van een theorie en zelfs niet met behulp van abstracte geometrie, maar eenvoudig door voor zijn gezichtsveld een raster te plaatsen en de inhoud daarvan precies na te tekenen. [15]