Beeldhouwkunst

De gotische beeldhouwwerken hebben net als de Romaanse beeldhouwwerken een didactische taak. Beiden versieren gewoonlijk de religieuze gebouwen. Zelden werden monumentale beelden voor een ander doel aangewend. Toch zijn er een aantal grote verschillen. Zo zijn de beeldhouwwerken in een gotische kerk gewoonlijk volgens een symmetrische compositieschema’s gestructureerd. De Romaanse beeldhouwwerken zijn daarentegen zelden volgens een systematisch ordening aangebracht en ingedeeld. In vele Romaanse kerken is zelfs sprake van een wildgroei van beelden.

De zichtbare werkelijkheid werd in de tijd van de gotiek veel realistischer weergegeven. Desalniettemin werd er geïdealiseerd. De menselijke lichamen waren meestal opvallend langgerekt. Het uitgerekte rijzige lichaam droeg bij aan de spirituele bezieling. De elegante houdingen kwamen vaak beweeglijk over. Zelfs de vele beelden van stilstaande heiligen suggereren beweging doordat het lichaam niet star en symmetrisch is weergegeven. Er werd vaak gebruik gemaakt van een standbeen, een been dat het gewicht draagt. De heup kantelt lichtjes door deze houding, terwijl de schouders zich vaak in de tegenovergestelde richting ‘beweegt’. Vaak worden de lichamen en houdingen geaccentueerd door fijngeplooide gewaden. De gewaden versterken zo de illusie van beweging.

Realisme en beweging deden geleidelijk intrede in de gotische kunst. Beeldhouwwerken die aan het begin van de gotische periode vervaardigd zijn ogen nog star en stijf.

De wijze en de dwaze maagden

beeldengroep uit de kathedraal Notre-Dame in Straatsburg

De deuren van de rechterportaal zijn aan beide zijden geflankeerd met beeldengroepen uit de dertiende eeuw. Aan de linkerkant zijn de dwaze maagden weergegeven (zie bovenste foto). Zij laten zich verleiden door de man met de appel. De appel is onder andere het symbool van de kennis van goed en kwaad en van de zondeval. De vrouw naast deze vriendelijk ogende man heeft haar jurk al losgemaakt. Aan de rechterzijde zijn de wijze maagden afgebeeld. Het thema van de wijze en de dwaze maagden is zoals gewoonlijk weergegeven door jonge vrouwen met lampen. De wijze maagden (foto boven) laten zich leiden door de lamp die ze in hun rechterhand houden. Zij zijn vergezeld door hun hemelse bruidegom. De originele beelden zijn tegenwoordig in het Musée de l’oeuvre de Notre-Dame opgesteld.

Engelenpilaar

1225-30 uit de kathedraal Notre-Dame in Straatsburg

Op deze pijler is het Laatste oordeel weergegeven. Onderaan staan de 4 evangelisten.
Daarboven bevinden zich vier engelen. Ze blazen op hun bazuin, een aankondiging van de nabijheid van het laatste oordeel. In de bovenste zone is Christus weergegeven. De engelen die zich in deze zone bevinden houden de lijdensattributen vast.