Gotiek
Boeken over gotiek
Gotische kunst
Notre-Dame, Paris
Gesquiere, Jean-Charles
Buy this Art Print at AllPosters.com
Het woord gotiek is afgeleid van gotico, een denigrerende Italiaanse term die door Vasari en anderen werd gebruikt (1511-1574) voor stijlvormen die geen relatie schenen te hebben met de klassieke oudheid. Men vond het barbaarse kunstuitingen en Goten werden beschouwd als barbaren.
Zoals dat vaak gebeurde verloor de term gaandeweg zijn negatieve lading. Het etiket gotisch werd vervolgens gebruikt om een specifieke bouwstijl te beschrijven. Deze bouwstijl manifesteerde zich voor het eerst in het koor van de abdijkerk van St. Denis (1140-1144) bij Parijs. Kenmerkend is de benadrukking van de verticale lijn en het streven naar grote vensters. Men probeerde zeer grote kerken te bouwen die rank oogden. Luchtbogen, steunberen, kruisribgewelven en spitsbogen werden aangewend om dat te bereiken.
May
Limbourg Brothers
Buy this Art Print at AllPosters.com
De gotiek verspreidde zich vanuit het "Ile -de-France" en Picardië naar haast heel Europa. In het noorden van Europa bleef de gotische stijl tot in de zestiende eeuw richting gevend. In Italië heeft de gotische stijl nooit een grote rol gespeeld. Er zijn wel raakvlakken met de gotische stijl zoals die zich in andere landen voordeed, maar men bleef er in grote lijnen trouw aan de eigen lokale tradities. Een uitzondering is de kathedraal van Milaan (begonnen in 1386). Al in 1420 liep de Italiaanse gotiek ten einde. Er waren grote regionale en nationale verschillen. Deze regionale varianten ontstonden vrij snel nadat de gotiek uit Frankrijk was geïmporteerd. Toch is het zo dat de grote ontwikkelingen in de Franse gotische bouwkunst in grote lijnen gevolgd werden. Engeland wijkt het meeste van de Franse lijn af. Rond 1400 zijn de regionale verschillen klein geworden; men spreekt over de internationale gotiek.
The Magdalen Reading
van der Weyden, Rogier
Buy posters at AllPosters.com
Vanaf ongeveer 100 jaar geleden wordt de term gotiek ook gebruikt voor de beeldende kunst. Over de grenzen van de gotiek in de beeldende kunst wordt nog altijd gediscussieerd. De gotische beeldhouwkunst ondersteunde aanvankelijk de architectuur. De beelden werden streng georganiseerd om het architectonische kader te onderstrepen. Stijfheid was het gevolg. De starheid vervloog snel. De beelden kregen vervolgens een autonoom karakter en oogden meestal gracieus en beweeglijk. In de schilderkunst was er een soort gelijke ontwikkeling van architectonische tendensen naar picturale. In Italië bereikte de gotische schilderkunst al een hoogtepunt tussen 1300 en 1350 (Duccio, Giotto). In de vijftiende eeuw vervulde Vlaanderen een cruciale rol op het gebied van de paneelschilderkunst. Jan van Eyck, Rogier van der weyden en hun tijdgenoten beïnvloedde de Europese schilderkunst diepgaand. Doordat het muuroppervlak in de kerken slonk werden muurschilderingen veel minder toegepast dan voorheen. De glasschilderkunst was een bepalend element van het gotische kerkinterieur.
beeldengroep uit de kathedraal Notre-Dame in Straatsburg
Boeken over gotiek
|
