Johann Bernhard Fischer von Erlach
(1656 Graz- Wenen 1723)
De ontwerpen van Fischer von Erlach hebben invloed uitgeoefend op de bouwkunst van de Duitse landen. Kenmerkend voor zijn werk is het monumentale karakter, een energieke uitstraling en een focus op de façade en de bouwmassa. De Karlskirche in Wenen en slot Schönbrunn behoren tot zijn bekendste gebouwen. Deze meesterwerken kunnen nog altijd op veel belangstelling van bezoekers rekenen. Fischer heeft zich ook geprofileerd als architectuurhistoricus.
De Karlskirche in Wenen
Johann Bernhard Fischer von Erlach is geboren in Graz als zoon van een beeldhouwer. Aanvankelijk is hij van plan zijn vader op te volgen. Tijdens zijn opleiding verkiest hij echter de architectuur. Zijn sculptuur- en architectuuropleiding heeft hij in Praag en vooral in Rome genoten. Fischer is op zijn vijftiende naar Rome gegaan waar hij ongeveer vijftien jaar heeft gewerkt in de kunstenaarskring rondom Bernini. De Romeinse architectuur heeft hem diepgaand beïnvloed, vooral de ontwerpen van Bernini en Borromini. Andere invloeden betreffen de Praagse bouwkunst met zijn Franse invloeden en het werk van Schlüter te Berlijn.
Nadat Fischer in 1686 naar Wenen is gekomen wordt hij een richtinggevende architect. De residentiestad staat op dat moment aan het begin van haar bloeiperiode in de barokarchitectuur. In Wenen is Prins Eugenius aanvankelijk een belangrijke opdrachtgever voor hem. Later verloor hij deze opdrachtgever aan zijn concurrent Lukas von Hildebrandt. In 1694 is Fischer aangenomen als hofarchitect van aartsbisschop Johann Ernst Graf Thun. De door Borromini geïnspireerde Dreifaltigkeitskirche (1694-1707) en de Kollegienkirche (vanaf 1696) te Salzburg zijn in opdracht van deze aartshertog vervaardigd.
Paleis Schönbrunn in Wenen
Fischer is in 1696 begonnen met zijn ontwerp voor paleis Schönbrunn. Dit ontwerp heeft veel bewondering geoogst. De Oostenrijkse barok architect is in hetzelfde jaar tot de adelstand verheven. In 1705 is hij benoemd tot keizerlijk opperhofingenieur. Na de benoeming van Johann Lukas von Hildebrandt tot hofarchitect stond hij als hofingenieur minder hoog in de hoofse hiërarchie dan zijn belangrijkste rivaal. De Habsburgers blijven echter zijn ontwerpen verkiezen voor hun eigen projecten boven die van Lukas van Hildebrandt. De monumentale en pathetische stijl van Fischer is namelijk bijzonder geschikt om het keizerschap te verheerlijken.
De toonaangevende paleizen van Fischer zijn ook bijzonder in trek bij de adel. Hij bouwt onder meer Palais Batthyány-Schönborn ( Wenen, Renngasse 4, tussen 1699 en 1706 gebouwd) en Palais Trautson (Wenen, 7, Museumstrasse 7, vanaf 1710). Zijn hoofdwerk is de monumentale Karlskirche (1716-1739). Deze opdracht heeft hij binnengehaald door een prijsvraag te winnen waaraan Lukas von Hildebrandt eveneens heeft deel genomen. Het is het startpunt van een slechte onderlinge verhouding tussen de rivalen, maar het hoogtepunt in Fischers oeuvre.
Johann Bernhard Fischer von Erlach krijgt in 1719 de opdracht om de Hofstallungen te bouwen en een ontwerp te maken voor heel het Hofburg-complex. In dit complex heeft hij zijn belangrijkste wereldlijke gebouw vervaardigd; de Hofbibliotheek. In 1722 wordt de Oostenrijkse architect ziek. Hij heeft toen zijn zoon Joseph Emanuel teruggeroepen van een studiereis. Aan hem vertrouwt hij de voltooiing van zijn projecten toe, waaronder de Karlskirche en de Hofbiliotheek in de Hofburg.
|
