De bekering van Saulus

1600-1601, olieverf op linnen, 230 x 175 cm, S. Maria del Popolo, Cappella Cerasi, Rome
   
De bekering van Saulus (Paulus) en De kruisiging van Petrus werden in opdracht van Tiberio Cerasi, de schatbewaarder van Clemens VII, vervaardigd voor zijn familiekapel. Aangezien de opdrachtgever ontevreden was over de eerste versie, moest Caravaggio beide schilderingen opnieuw vervaardigen.

De schilderijen van Caravaggio werden wel vaker afgekeurd. Dit was niet alleen het gevolg van de vernieuwende beeldtaal of zijn persoonlijke weergave van traditionele thema’s. Het was eveneens een resultaat van zijn werkwijze. De meeste zeventiende-eeuwse schilders maakten namelijk veel voorstudies waardoor de opdrachtgevers al een goed beeld hadden van het uiteindelijke werk voordat zij op doek schilderden. Caravaggio had echter de gewoonte direct op doek te geschilderd, zonder voorstudies.

Caravaggio gaf het moment weer waarop de christenvervolger Saulus van zijn paard viel en daaropvolgend de oppermachtige verschijning van Christus ervaarde. Normaal gesproken waren bovennatuurlijke verschijningen gekoppeld aan dit thema. In de eerste versie was dat ook het geval; afgebeeld was god in het gezelschap van een engel. In de uiteindelijke versie werd de goddelijke almacht alleen gesymboliseerd door een indringend, maar naturalistisch licht. De uitverkorene omarmt het licht terwijl de roeping zich alleen in zijn bewustzijn afspeelt. Vormen van symbolisme die de realistische opzet ondermijnen liet hij achterwege.
Het dramatische karakter is het gevolg van het fragmentarische beeldkader, het sterke licht/donker contrast, de compositie en het paard dat Saulus dreigt te vertrappelen.