Kubisme

Le canigou 1921
Gris, Juan
Buy posters at AllPosters.com

Braque en Picasso ontwikkelden in 1907 een stijl die men kubisme noemt. Picasso schilderde in 1907 ‘Les Demoiselles d’Avignon’. Ondertussen was Braque de schilderijen van Cézanne aan het bestuderen. Deze intensieve studie monde uit in een serie kubistische landschappen die hij in 1908 te L’Estaque schilderde. De belangrijkste inspiratiebronnen van het kunstenaarsduo waren Cézanne en de Afrikaanse sculpturen. Tussen 1909 en 1914 werkten Braque en Picasso zo intensief samen dat sommige werken van deze kunstenaars nauwelijks van elkaar zijn te onderscheiden. Zij werden tot deze stijl geïnspireerd door de schilderijen van Cézanne.
De naam van deze stroming is te herleiden tot Louis Vauxcelles, die n.a.v. een tentoonstelling in de Kahnweiler Gallery te Parijs een negatieve recensie schreef. Hij omschreef in 1909 enkele schilderijen van Braque en Picasso als ‘bizarreries cubiques’.

Violin and Guitar, 1913
Picasso, Pablo
Buy posters at AllPosters.com

Het kubisme wordt gewoonlijk ingedeeld in drie fasen. De eerste fase duurde tot ca. 1909 en is de geometrische fase genoemd. Het schilderij is opgebouwd uit grote vlakken die het beeld ordenen. In deze periode zijn veel landschappen geschilderde waarin vlakken boomstronken, bladeren, huizen en andere landschappelijke elementen van elkaar onderscheiden. De kleuren waren gewoonlijk rustig. Oker en groen, in verscheidene tonen, zijn vaak de belangrijkste kleuren.
Hierop volgde de analytische fase die duurde tot ca. 1912. Het hele beeld is in deze fase opgebouwd m.b.v. kleine vlakken die de achtergrond en de voorgrond in elkaar verweven. De kunst uit deze fase neigt naar abstractie, alhoewel er in het kubisme nooit sprake is van pure abstractie. Verschillende gezichtshoeken worden samengevoegd in een beeld. Hun schilderijen uit die tijd waren gewoonlijk in monochrome kleuren geschilderd, waarbij grijs, bruin en oker domineerden.. Het betrof hoofdzakelijk alledaagse voorwerpen en onderwerpen.

Le Petit Eclaireur
Braque
Buy this Art Print at AllPosters.com

De laatste fase, de synthetische fase, begon tussen 1911 en 1912. Het onderwerp was makkelijker te herkennen in deze fase. De structuur van de verbeelde voorwerpen werd vaak weergegeven en de kleurvariaties waren rijker. De imitatie van structuren leidde tot de collage met toegevoegde materialen als hout- en marmerfineer. Ruimtelijke illusie kwam hoofdzakelijk tot stand door overlapping, andere wijzen om ruimtelijkheid te suggereren werden geweerd. Zand werd soms toegevoegd aan de verf om de dieptewerking, door overlapping bereikt, te versterken. De collages hadden geïnspireerd tot dergelijke beelden. De schilderijen deden dan ook sterk aan collages denken. Juan Gris voegt zich bij Braque en Picasso aan en had eveneens invloed op de ontwikkeling van deze fase. Men werkte in deze tijd vaak naar het beeldend geheugen i.p.v. de werkelijkheid.

Na 1910 was het kubisme erg bekend en werden er veel kunstenaars en stromingen er door geïnspireerd. Nog voor 1912 had de vormentaal van het kubisme onmiskenbaar internationale invloed. Het beïnvloede vele andere stromingen en stijlen, en het was zelfs het vertrekpunt voor verschillende nieuwe stijlen en stromingen, zoals het constructivisme en de Stijl.
Het enkelvoudige gezichtspunt was gedurende eeuwen het uitgangspunt binnen de tweedimensionale kunst. Dankzij het kubisme, dat radicaal met deze traditie brak, staat men tot de dag van vandaag open voor andere invalshoeken.